checking the log files, part I

Lè w’ se administratè sistèm, youn nan pi bon zanmi ou genyen, lè wap fè mentnans oubyen lè wap fè depanaj “Troubleshooting” sou yon sistèm, se fichye log <jounal> yo.

Kisa yon fichye log ye? Ki itilite l’ genyen?

Yon fichye log, se yon fichye tèks ki genyen ladan l’ plizyè enfòmasyon ki lye ak itilizasyon yon “server”, “yon lojisyèl”, oubyen tout yon “sistèm enfòmatik”.

Sa vle di, kèlke swa evennman ki pase sou sistèm nan, oswa sou yon lojisyèl wap itilize, evennman sa-a ap ekri andedan fichye log la.

Si n’ap pran yon egzanp senp :

Ou gen yon sit web kap woule sou yon server  linux, ou bezwen konnen pou yon moman (dat + lè) byen detèmine ?

  • Ki adrès IP (Internet Protocol) ki aksede ak sit la?
  • Ki navigatè li itilize pou aksede ak sit la?
  • Ki sistèm eksplwatasyon ki itilize?

w’ap kapab jwenn enfòmasyon sa yo gras ak fichye log yo.

log-2

Aprann konnen ke chak lojisyèl , chak sèvis (egz : dhcp, apache2) k’ap woule sou linux, gen pwòp fichye log pa yo, se gras ak yo ki pèmèt yon administratè sistèm rezoud yon pwoblèm a chak fwa gen yon erè ki lye ak yon evennman ou yon lòt.

Ki kote wap jwenn fichye log yo sou linux?

An jeneral fichye log yo twouve yo nan repètwa /var/log sou linux. Men sa konn rive ke administratè sistèm nan deside itilize yon lòt chemen (path) pou li mete fichye log yo pou yon sèvis. Li rive fè sa gras ak fichye konfigirasyon sèvis la.

log-1

Tablo sa-a rezime kèk kote ou ka jwenn fichye log pou yon sèvis, oubyen sistèm eksplwatasyon an

Ki Kote wap jwenn li?Kisa w’ap jwenn ladan l?
/var/log/apt/*Fichye log “package manager” apt.
/var/log/auth.logEnfòmasyon sou otorizasyon sistèm nan. Ladanl w’ap jwenn tout koneksyon sou sistèm nan ki reyisi ak tout sa ki echwe yo.
/var/log/boot.logTout enfòmasyon ki anrejistre pandan sistèm nan ap demare.
/var/log/dmesgTout mesaj nwayo <Kernel> Linux lan
/var/log/daemon.logTout enfòmasyon ki anrejistre sou prosesis (daemon) k’ap fonksyone sou sistèm nan “An background”.
/var/log/dpkg.logTout enfòmasyon sou tout pake ki enstale ou ki dezenstale avèk kòmand dpkg a.
/var/log/wtmpTout enfòmasyon sou koneksyon ak dekoneksyon ki fèt sou sistèm nan.
/var/log/kern.logTout mesaj nwayo linux la anrejistre.

Fiche log yo souvan gen anpil done, yo konn ale de 100 juska plis ke 10000 mil liy anrejistreman. Pou fasilite lekti yo, itlize kòmand more oubyen less

less /var/log/dpkg.log 
cat /var/log/kern.log | more

log-3

lsblk, itilizasyon avanse

lsblk, se yon zouti sou linux ki pèmèt ou jwenn enfòmasyon sou karakteristik periferik estokaj ak tout patisyon ki konekte sou sistèm nan.

Sou plizyè distribisyon tankou CentOS, Ubuntu (Desktop & Server) epi linuxmint, zouti lsblk a vini tou enstale.

Sizonka li pa ta enstale, pase kòmand sa-a pou ou enstale li.

Debian / Ubuntu / Linux mint

sudo apt-get install util-linux

CentOS

yum install util-linux-ng

Ann pratike…

1- Pou jwenn enfòmasyon bazik sou periferik estokaj yo ak tout patisyon yo, pase kòmand lsblk a san ankenn paramèt oubyen san ankenn opsyon.

lsblk

lsblk-1

2- Nòmalman (par defaut), lsblk pa afiche enfòmasyon pou periferik estokaj ak patisyon ki pa vid yo, men pou sa rive fèt, pase kòmand sa-a

lsblk -a oubyen lsblk --all

lsblk-2

3- Afiche enfòmasyon sou sistèm fichye ki sou patisyon yo.

lsblk -f oubyen lsblk --fs

lsblk-3

4- Ou ka chwazi ki enfòmasyon ou vle, ki kolòn enfòmasyon ki dwe afiche sou periferik estokaj yo

lsblk -o NAME,SIZE,TYPE,FSTYPE,MOUNTPOINT,PARTLABEL,UUID
oubyen
lsblk --output NAME,SIZE,TYPE,FSTYPE,MOUNTPOINT,PARTLABEL,UUID


lsblk-4

Itilize lsblk –help pou w wè ki kolòn ou ka chwazi

lsblk-4_1

5- Ou ka pa deside afiche liy antet rezilta kòmand lsblk a

lsblk -n oubyen lsblk --noheadings

lsblk-5

6- Afiche chemen (path) periferik estokaj yo sou sistèm nan

lsblk -p oubyen lsblk --path

lsblk-6

7- Pou jwenn enfòmasyon sou pwopriyetè, gwoup ak mòd (li,ekriti,egzekisyon) periferik estokaj yo

lsblk -m oubyen lsblk --perms

lsblk-7

Itilize manyèl nan liy kòmand lan pou w’ aprann plis sou kòmand lsblk a.

man lsblk

dpkg : 6 fason pou chèche enfòmasyon sou pakè .deb yo

Pou rapèl, dpkg se youn nan zouti sou distribisyon ki baze sou debian yo ki ede w’ manipile pakè ( package <<nan lang anglè a>>) sou sistèm nan.

Avèk dpkg, ou ka enstale pakè, mete yo a jou, dezenstale yo, oubyen fè rekèt pou w’ jwenn enfòmasyon nan baz done pakè ki genyen sou sistèm nan.

N’ap prezante w’ sis(6) fason ou ka kesyone baz done pakè yo oubyen fason w’ ka jwenn enfòmasyon sou pakè .deb yo

1- Afiche tout pakè ki enstale sou sistèm nan

dpkg -l oubyen dpkg --list

dpkg-1

2- Afiche tout fichye ki asosye ak yon pakè ki enstale

dpkg -L non-pakè-a oubyen dpkg --listfiles non-pakè-a

dpkg-2

3- Afiche tout enfòmasyon sou yon pakè

tankou : 

  • Eske pakè a enstale?
  • Ki tay (size <<nan lang anglè a>>) pakè a?
  • Ki vesyon pakè a?
  • Tout depandans pakè a?
dpkg -s non-pakè-a oubyen dpkg --status non-pakè-a oubyen 
dpkg -p non-pakè-a oubyen dpkg --print-avail non-pakè a

dpkg3

4- Afiche enfòmasyon sou yon pakè .deb

dpkg -l non-pakè-a.deb oubyen dpkg --info non-pakè-a.deb

dpkg-4

5- Afiche tout fichye ki andedan yon pakè .deb

dpkg -c non-pakè-a.deb oubyen dpkg --contents non-pakè-a.deb

dpkg-5

6- Verifye ki pakè ki asosye ak yon fichye

dpkg -S chemen-fichye-a oubyen dpkg --search chemen-fichye-a

dpkg-6

Pou w rive manipile zouti dpkg a byen, pa bliye itilize manyèl en liy kòmand lan

man dpkg

Smartmontools – Aprann plis sou Disk yo

smartmontools se yon koleksyon de plizyè zouti ki itilize pwotokòl teknoloji SMART pou afiche enfòmasyon sou sistèm estokaj (DISK) ki konekte sou sistèm linux lan.

Gras ak de (2) zouti (smartctl ak smartd) ki genyen nan pakè smartmontools la, li fasil pou w’ konnen si yon DISK nan bon etadegrade ou defayan, sa ki vle di èske DISK lan rive nan lè pou li chanje.

Enstalasyon

Pou rive itlize zouti smartctl ak smartd, enstale pakè “smartmontools” la sou disktribisyon linux k’ap itilize a.

apt-get install smartmontools

oubyen

yum install smartmontools

Verifye, epi aktive sèvis SMART sou DISK yo

Avan w kòmanse chèche enfòmasyon sou DISK lan, verifye si DISK (device) lan ap itlize sèvis SMART la.

Pase kòmand sa-a

sudo smartctl -i /dev/sda

smartmontool-1 (1)

si dènye liy lan diw ke sèvis SMART lan pa aktive, ou dwe pase kòmand sa-a

sudo smartctl -s on /dev/sda

smartmontool-2

Puiske sèvis SMART lan aktive sou DISK ou an, ou ka komanse itilize zouti yo pou w konn plis enfòmasyon sou DISK ou an.

Kèk egzanp itilizasyon smartctl

Verifye si DISK lan ap fonksyone nòmalman

sudo smartcl -H /dev/sda

smartmontool-3

Si w jwenn yon mesaj diferan de PASSED, li enpòtan pou w fè yon backup (Sauvegarde) de DISK lan.

Pou w lanse yon tès ki kout sou DISK lan

sudo smartctl -t short /dev/sda

Pou w lanse yon tès ki long sou DISK lan

sudo smartctl -t long /dev/sda

Konsilte dokimantasyon zouti yo

Pou w’ metrize zouti sa yo, pa neglije li dokimantasyon ofisyèl yo https://www.smartmontools.org/wiki/TocDoc

Epi pa neglije li manyèl nan “Ligne de Commande” yo

man smartctl 

man smartd

Chèche konnen plis

  • Kisa teknoloji S.M.A.R.T (Self-Monitoring, Analysis and Reporting Technology System)  la ye
  • Kisa entèfas IDE, SATA ak ATA ye

Kèk kòmand pou yon diagnostik rapid sou linux

  • uptime

Verifye depi konbyen tan sistèm nan ouvè

  • hostnamectl

Afiche enfòmasyon sou sistèm wap sèvi a

  • uname -a

Afiche enfòmasyon sou sistèm wap itilize a ak tout materyèl la

  • lshw

Afiche enfòmasyon sou materyèl w’ap sèvi a

  • lsblk

Verifye tout espas ki monte sou sistèm nan

  • df -h

Verifye espas disponib sou tout espas estokaj ki monte sou sistèm nan

  • free -mh

Afiche enfòmasyon sou memwa RAM, ak memwa virtuel (SWAP)

  • cat /proc/meminfo

Afiche enfòmasyon  detayesou RAM nan

  • lsmem

Afiche enfòmasyon sou RAM nan

  • lscpu

Afiche enfòmasyon sou CPU a

  • top

Afiche aktivite sistèm nan nan tan reyèl

  • vmstat

 Afiche enfòmasyon sou RAM, SWAP, CPU

  • ps aux

Afiche tout pwosesis ki lanse sou sistèm nan

  • ps -ef

Afiche tout pwosesis ki lanse sou sistèm nan

  • ps -ejH

Afiche tout pwosesis sous sistèm nan sou fòm pyebwa (arbre)

  • lsof

Afiche tout fiche ki ouve sou sistèm nan

  • who

Verifye itlizatè ki konekte sou sistèm nan

  • w

Verifye itilizatè ki konekte sou sistèm nan e kisa y’ap fè

Toujou sonje li manyèl kòmand yo avèk kòmand man